بر بالای نوک غربی کوه چهل مقام و روبروی دروازه قرآن، اتاقی در اندازه 4×4 متر از سنگ و ساروج، به صورت گنبدی وجود دارد که سازنده اصلی آن را عضدالدوله دیلمی می دانند. وي هنگام ساختن دروازه قرآن، این چهار تاق را نیز بر فراز کوه مشرف به تنگه ساخت تا جایگاه دیده بانان و سربازانی باشد که بر رفت و آمد کاروان ها و شاهراه ورودی شمال شهر نظارت داشته باشند. در اصل می توان گفت گهواره ديد، برج دیده بانی و خبررسانی بوده است که از طریق آن نشانه ها و اخبار مهم را به دیگر نقاط می رسانده اند. هتل آپارتمان شمس شیراز  برای فرستادن پیام های فوری و مهم از تابش نور آیينه، راه انداختن دود، به کار بردن بوق و شیپور استفاده می کردند و در شب ها نیز با روشن كردن آتش، برج های بعدی را خبر می کردند و بدین طریق از برج به برج خبرهای دوردست به پایتخت می رسید. هم اکنون در پيرامون این مکان درختکاری شده و یکی از گردشگاه هاي زیبای شیراز می باشد. برای رفتن به آنجا باید از بوستان کوهپایه که در دامن کوه چهل مقام قرار گرفته، گذشت و سپس در سینه کش کوه از طریق پلکان سیمانی که توسط شهرداری شیراز ساخته شده به آنجا رفت.

بازار وکیل یکی دیگر از شاهکارهای معماری و بي مانند هتل صدرا شیراز دوران زندیه است. این بازار در حدود سال های 1180 هجري قمري به سبک بازار قیصریه لار (که مربوط به دوران صفویه است) ساخته شده است. راسته غربی چهارسوق (محل تقاطع دو رشته تاق بزرگ را چهار سوق مي نامند) دارای 10 جفت مغازه است و در قدیم به نام  ازار«ترکش دوزها» معروف بوده اما در حال حاضر مرکز فروش انواع فرش های نفیس ایرانی است. راسته شرقی که در شرق چهار سوق قرار دارد، دارای 19 جفت مغازه است و در گذشته به نام بازار «علاقه بندان» معروف بوده است اما هم اکنون مرکز فرش و مغازه های عطاری است. دسته دیگری نیز از شاخه جنوبی چهار سوق به طرف غرب و موازی بازار ترکش دوزها امتداد می یابد و از جلوي مسجد وکیل بیرون می زند که این قسمت را در گذشته بازار «شمشیرگرها» می ناميدند. این بازار دارای 10 زوج مغازه هتل ساسان شیراز است و در سمت شمال آن نیز «کاروانسرای فیل» قرار گرفته است.

باغ جهان نما يكي از باغ های قدیمی و تاریخی شیراز است كه با گستره حدود 40000 متر مربع، در ضلع شمالی چهار راه حافظیه و در ضلع شرقی خیابان حافظ جاي گرفته است. هتل تالار شیراز این باغ از دوران آل مظفر و آل اینجو تا دوران صفویه سرسبز و آباد بوده است. اين باغ در سال 1185 هجري قمري به دستور کریم خان زند بازسازی شد. درون باغ، مارتی هشت ضلعی همانند عمارت کلاه فرنگی باغ نظر ساخته شده و در چهار گوشه آن، چهار شاه نشین با اتاق های دو طبقه بنا شده است. در داخل عمارت، حوضی هشت گوشه از سنگ مرمر یکپارچه با فواره ای سنگی در ميان آن، قرار دارد. تزئیناتی که به صورت نقاشی در داخل عمارت هتل کوثر شیراز وجود دارد بسیار با شکوه و ارزنده است. این باغ در دوران قاجار، محلی برای پذیرایی از ميهمانان حکومتی بوده است.

از جاذبه های تاریخی شهر شیراز می توان به آتشکدهٔ صمیکان، هتل اطلس شیراز آرامگاه حافظ، آرامگاه خواجوی کرمانی، آرامگاه سعدی، ارگ کریم خان، باغ جهان نما، باغ ارم، باغ تخت، باغ چهل تن، باغ دلگشا، باغ عفیف آباد، باغ نارنجستان قوام، باغ هفت تن، خانه صالحی، چاه مرتاض علی، حمام باغ نشاط، عمارت باغ ایلخانی، عمارت باغ نشاط، عمارت دیوانخانه، عمارت کلاه فرنگی باغ نظر، مسجد نصیرالملک، هتل پارک شیراز قصر ابونصر، قلعهٔ کک ها، مدرسهٔ آقاباباخان، مدرسهٔ خان، موزهٔ پارس، موزهٔ هفت تنان، نقش برجسته بهرام در برم دلک اشاره کرد.

شیراز در سال ۹۰۹ هجری به دست صفویه افتاد. هتل جهانگردی شیراز در این دوران بناهای متعددی در شیراز مانند مدرسه خان، قصری در محل «میدان» و حصاری بدور شهر ساخت، کریم خان زند شیراز را در سال ۱۱۸۰ هجری قمری به عنوان پایتخت سلطنت خود برگزید. در این دوران شیراز رونقی دوباره یافت و بر جمعیت آن افزوده شد. پس از انقلاب، احیا و مرمت آثار تاریخی مورد توجه قرار گرفته است هتل آریو برزن شیراز که از مهم ترین کارهای انجام گرفته می توان به احیای ارگ کریم خان، مرمت و بازسازی آرامگاه خواجوی کرمانی و دروازه قرآن، حمام وکیل و حافظیه اشاره نمود.

مسجد نصیرالملک در مرکز شیراز و هتل شایان شیراز در محله گود عربان و جنوب خیابان لطفعلی خان زند واقع گردیده است. بانی مسجد؛ میرزا حسینعلی ملقب به نصیرالملک از بزرگان و اعیان شیراز در دوره قاجاریه است. این مسجد از نظر کاشیکاری و مقرنس کاری از زیباترین مساجد شیراز است و ستونهای سنگی آن به تقلید از مسجد وکیل ساخته شده است. این باغ در شمال شرقی شیراز و در نزدیکی هتل کریم خان شیراز آرامگاه سعدی واقع شده است. آب که از چشمه قنات آرامگاه سعدی جاری است این باغ را مشروب می سازد. تمام باغ با درختان نارنج پوشیده شده است. باغ دلگشا در دوره صفویع از باغ های معروف شیراز به شمار می آمده است. عمارت ارزنده ای از زمان قاجاریه در میان این باغ دیده می شود.

این بازار از شاهکارهای مهماری دوره زندیه است که هنوز پر جنب و جوش به حیات خود ادامه داده است. بازار وکیل در محله درب شاهزاده جنب مسجد وکیل واقع گردیده هتل ارم شیراز و از ویژگی های این بازار می توان به زیبایی و معماری خیره کننده و طاق های ضربی با حفره های تعبیه شده در آن اشاره نمود که به منظور تهویه هوا ساخته شده است.مسجد وکیل شیرازمسجد وکیل از آثار مشهور دوره کریمخان زند است که جزء هنرمندانه ترین بناهای تاریخی شیراز محسوب می شود. این مسجد در حد فاصل موزه پارس و بازار وکیل واقع شده است. منبر 14 پله آن که از سنگ مرمر یکپارچه ساخته شده از دیدنی های کم نظیر بناست هتل ارگ شیراز و عرض وسیع صحن مسجد در شبستان جنوبی آن 48 ستون سنگی یکپارچه با حجاری های مارپیچ شیاردار وجود دارد که در نوع خود بی نظیر است.

تکیه هفت تنان که یکی دیگر از بناهای کریم خان زند می باشد؛ باغ مصفایی است که در شمال آرامگاه حافظ در دامنه کوه تخت ضرابی (کوه چهل مقام) قرار گرفته و علت نامگذاری هتل پارک سعدی شیراز این بنا به هفت تنان، وجود هفت قبر از هفت عارف در این باغ است که کریم خان زند روی هر کدام، سنگ بزرگ بدون کتیبه ای نصب کرده است. قسمت جالب و تاریخی این بنا تالاری است که سقف آن بر دو ستون بزرگ یکپارچه استوار گردیده است.   باغ نظر در محلی که اکنون موزه زندیه است، سابقا باغ وسیعی به نام باغ نظر بوده که عمارت کلاه فرنگی، ارگ کریم خانی و دیوانخانه را شامل می شده است. کریمخان از هتل پارسیان شیراز  این بنا جهت پذیرش سفرای خارجی و یا انجام مراسم رسمی و مهم استفاده می کرده است. در شاه نشین شرقی عمارت کلاه فرنگی، قبر کریمخان زند قرار دارد.

روایت كرده اند كه ارم نام باغی بهشت گونه بوده كه شداد هتل الیزه شیراز پسر عماد، پادشاه عربستان، به منظور رقابت با بهشت ساخته بود. تاریخ ساخت و بنیان گذار اولیه باغ ارم شیراز، به درستی مشخص نیست؛ ولی توصیف هایی از آن در سفرنامه های متعلق به قرن دهم و یازدهم هجری آمده است. این باغ؛ تنوع گیاهی بسیار بالایی دارد و انواع مختلف و متنوع گیاهی از اقصی نقاط جهان در این باغ كاشته شده است؛ به شكلی كه باغ به شکل نمایشگاه انواع گل ها و گیاهان درآمده است. خواجه شمس الدین محمد شیرازی، غزل سرای بزرگ، متخلص به حافظ و ملقب به لسان الغیب و ترجمان الاسرار، در آغاز سده هشتم هجری در شیراز متولد و هتل جام جم شیراز در سال 792 ه. ق. در شیراز درگذشت. حافظ ،قرآن را بنابر گفته خود، بر چهارده روایت، از بر بوده و از این رو حافظ خوانده شده است. وی علاوه بر جایگاه بسیار والایی که در شعر فارسی دارد، بنا بر تحقیق آنوبانینی جایگاهی بس رفیع در علوم ادب عربی نیز داراست.

شاهچراغ یا شاه چراغ آرامگاهی معروف و متبرک است که امروزه به صورت یکی از مهمترین نقاط دیدنی شیراز تبدیل شده است. آرامگاه مربوطه محل خاکسپاری میر سید احمد، هتل پارس شیراز پسر امام موسی کاظم، امام هفتم شیعیان است و از اینرو زیارتگاه بسیاری از شیعیان گشته است. احمد بن موسی؛ پسر ارشد امام موسی کاظم (ع) و برادر امام رضا (ع) در راه پیوستن به برادر خود به سوی خراسان سفر نمود ولی در راه توسط افراد مأمون، خلیفه عباسی، در شهر شیراز به شهادت رسید. دروازه قرآن شیراز، در نزدیكی تنگ الله اكبر و در میان كوه های باباكوهی و چهل مقام، واقع شده است و یکی از زیباترین دروازه های هتل پارسه شیراز اسلامی می باشد. این طاق در زمان حكومت عضدالدوله دیلمی در فارس، ساخته شد و قرآنی نیز در آن جای داده شد تا مسافرین به بركت عبور از زیر آن، سفر را به سلامت به پایان برسانند. به مرور زمان طاق شكسته و تخریب شد

مسجد جامع عتیق (معروف به مسجد جمعه، مسجد جامع و مسجد آدینه)، هتل بزرگ شیراز از كهن ترین مساجد شیراز است كه در شرق شاهچراغ قرار دارد. این مسجد دو ایوانی در سال 281 ه. ق. به دستور عمرو لیث صفاری ساخته شد. ساختمان مسجد كه اولین هسته تاریخی شهر شیراز است مشتمل بر بنایی مرتفع است كه دارای چندین حجره و شبستان می باشد. این مسجد بنابر تحقیق آنوبانینی، دارای 6 درب ورودی و خروجی بوده است. دروازه قرآن (دروازه قرآن شهر شیراز( دروازه قرآن شیراز، در نزدیكی تنگ الله اكبر و در میان كوه های باباكوهی و چهل مقام، واقع شده است و یکی از زیباترین دروازه های اسلامی می باشد. هتل زندیه شیراز این طاق در زمان حكومت عضدالدوله دیلمی در فارس، ساخته شد و قرآنی نیز در آن جای داده شد تا مسافرین به بركت عبور از زیر آن، سفر را به سلامت به پایان برسانند. به مرور زمان طاق شكسته و تخریب شد.

ارگ کریمخان یا زندان کریم خان؛ قصر سلطنتی و اندرونی کریم خان زند؛ حاکم شیراز بوده است که در سال 1180 ه. ق. به دستور وی ساخته شده است.  کریم خان زند هتل هما شیراز برای ساختن قصر خود ماهرترین سنگ تراشان، معماران و هنرمندان آن عصر را به شیراز دعوت کرد و بهترین نوع مصالح را از شهرها و کشورهای مختلف خریداری نمود و در اختیار کارگران قرار داد. در ساختن ارگ، معماری نظامی و معماری مسکونی هر دو با هم به کار رفته است، چراکه ارگ؛ خانه پادشاه بوده و باید از ضریب امنیتی بالایی برخوردار باشد. باغ عفیف آباد (عفيف آباد، باغ گلشن شیراز( باغ عفیف آباد که آن را باغ گلشن نیز می نامند در مغرب شیراز و در جنوب خیابان قصرالدشت و در انتهای خیابان عفیف آباد واقع است. این باغ به نظر آنوبانینی، هتل چمران شیراز یکی از قدیمی ترین و زیباترین باغ های شیراز بوده و مساحت آن حدود 127 هزار متر مربع می باشد. این باغ در دوره صفویه از جمله باغ های آباد شیراز و مقر پادشاهان وقت بوده است.  سازنده عمارت فعلی باغ با 17000 متر مربع زیربنا، میرزا علی محمدخان قوام الملک دوم می باشد که آنرا احداث نموده و قنات "لیمک" را که در 15 کیلومتری باغ و در محل قصر قمشه بود برای مشروب نمودن باغ خریداری کرد.

نارنجستان قوام یا باغ قوام از عمارات دوره قاجاریه شیراز است كه در محله بالاكفت و در قسمت شرقی انتهای خیابان لطفعلی خان زند واقع است. احداث این بنا توسط علی محمد خان قوام الملك (1267-1257 ه. ق.) شروع شده و در حدود سال 1300 ه. ق. توسط میرزا محمدرضا خان، رزرو هتل شیراز نوه قوام الملك اول و پدربزرگ قوام تكمیل شده است. ساختمان نارنجستان در حدود 940 متر مربع در زمینی به مساحت 3500 متر در دو قسمت شمالی و جنوبی بنا شد.  مقبره خواجوی کرمانی (آرامگاه و مقبره کمال الدین ابوالعطا محمود بن علی بن محمود(  کمال الدین ابوالعطا محمود بن علی بن محمود، متخلص به خواجوی کرمانی، شاعر هتل پرسپولیس شیراز و عارف بزرگ و برجسته ایرانی سده هشتم، در تاریخ سوم دی ماه سال 669 خورشیدی، مطابق با 20 ذی الحجه سال 689 ه. ق. در کرمان به دنیا آمد. او را "نخلبند شعرا"، "خلاق المعانی" و "ملک الفضلا" نامیده اند. خواجوی کرمانی فضایل مقدماتی را در کرمان کسب و سپس راهی شیراز شدو از محضر پرفیض علمای آن دیار توشه ها اندوخت.

محمد شوریده شیرازی شاعر نابینای روشن دل در سال 1247 هجری قمری پای به جهان گذاشت و در هفت سالگی در اثر مرض آبله چشمانش را از دست داد مع الوصف از هتل های شیراز هشت سالگی به تحصیل پرداخت، یازده ساله كه بود پدرش دار فانی را وداع گفت. پدر شوریده نیز شعر می گفت و عباس تخلص می نمود و نسب خود را به اهلی شیرازی می رساند. شوریده در شانزده سالگی به معیت خان خود به مكه معظمه و مدینه طیبه رفت. مدفن شوریده در سعدیه شیراز، مقابل آرامگاه شیخ بزرگوار سعدی است باغ جهان نما (ساختمان کلاه فرنگی و باغ دیدنی جهان نمای شیراز(باغ زیبای جهان نما از آثار دوران کریم خان زند است که در خیابان حافظ واقع هتل شیراز شده است. ساختمان کلاف فرنگی این باغ به شکل هشت ضلعی و همانند ساختمان کلاف فرنگی باغ نظر ساخته شده است و طرح و اسلوب این باغ شبیه باغ نظر بوده و سروهای کهنی آنرا آراسته است. باغ زیبای جهان نما از آب رکن آباد مشروب می شده است.

به طور خلاصه می توان گفت که در اکثر نقاط استان یزد صنعت نساجی رواج دارد. در اشکذر بافت انواع پارچه های پنبه ای و ابریشمی و همچنین بافتن قالی، گلیم و خورجین، در اردکان بافت قالی، موتابی، زیلو، کرباسی، حصیر و سبد، در میبد بافت زیلو، در شهرستان تفت نساجی به همان شیوه سنتی و عمدتاً دستی، در کاروانسرای زین الدین  شهرستان بافق قالیبافی، حصیر و پادری و تهیه جارو و بادبزن و در مهریز، قالیبافی، سبد بافی، سنگتراشی و چاقو سازی رواج دارد. از گذشته های دور، بافت ایکات یا دارائی در نقاط مختلف کشورمان وجود داشته ولی در حال حاضر در کارگاههای محدودی در یزد، این پارچه زیبا تولید می شود. جهت تهیه دارایی در قدیم ابریشم طبیعی به کارگرفته می شد ولی در حال حاضر ابریشم مصنوعی مورد استفاده قرار می گیرد.

نساجی سنتی تا گذشته ای نه چندان دور، به علت هتل فرهنگ یزد غلبه سنت ها و رسوم پیشینیان بر زندگی مردم، کمتر خانه ای در یزد وجود داشت که در آن یکی از حرفه های نساجی دستی یافت نشود. استمرار تولید در خانه موجب شده بود که تجربیات و اطلاعات حاصله به سادگی از نسلی به نسلی دیگر انتقال یافته و اشتغال به صنایع دستی به صورت یکی از ارکان اقتصاد خانواده در آید. هر چند که امروزه در نتیجه تغییر شیوه زندگی و رویکرد جوانان به شغل و حرفه ای غیر از کار پدری کمتر صدای دفتین دستگاههای بافندگی در خانه ها به گوش می رسد، ولی با این حال هنوز هم ذوق هتل والی یزد و هنر صنعتگران یزدی را در تولیداتی به شکل سجاده، روتختی، پتو، احرامی، شال، دستمال ابریشمی و پارچه های ترمه، زری و مخمل و همچنین دارائی که شیوه رنگرزی آن در ایران منحصر به یزد است، می توان یافت.

هراتی، گل ماهی، کرمانی، سردار جنگل، بندی، شکارگاه و جوشقانی هتل کهن کاشانه یزد استفاده می کردند ولی امروزه بیشتر به طرح فرش های کاشان اکتفا می شود. در کارگاههای خانوادگی معمولاً یک دار قالیبافی نصب می شود که اکثراً محل سکونت بافندگان نیز می باشد، اما در کارگاههای بزرگ که تعداد آنها بسیار کم است، تعداد دارها متفاوت است. صنعت قالیبافی در سایر نقاط استان یزد نیز طی سالهای اخیر رواج پیدا کرده است به  هتل سنتی رز یزد  طور مثال قالیبافی در میبد تحت تأثیر نائین از چهل سال پیش آغاز شده و از رونق خوبی برخوردار است. در بافق، بهاباد، تفت، و روستاهای آن منطقه نیز طی بیست سال اخیر، صنعت فرش جایگاه خاصی یافته است.

قالیبافی، این صنعت و هنر والای همه مناطق ایران، در استان هتل کاروانسرای مشیر یزد یزد نیز از اعتبار ویژه ای برخوردار است و همانند صنعت نساجی، از دیرباز در استان مذکور و بخصوص شهر یزد، جایگاه خاص خود را داشته است. از آنجا که صنعت قالیبافی ویژه زنان است و جایگاه آن در روستاها دامنه وسیعی را شامل می شود، در نتیجه در هتل سنتی یزد اقتصاد روستایی اهمیت فراوانی داشته و در معشیت خانواده نقش اساسی ایفا می کند.

صنایع دستی پیشینه یزد آکنده از پایمردی و استواری مردمانی سخت کوش و پرتلاش است که به رغم طبیعت گرم و خشک این دیار، کمر همت بسته و با پشتکار و خلاقیت هتل فاضلی یزد و ذوق هنری خود نام شهر و دیارشان را پرآوازه کرده اند. همانگونه که گفته شد با توجه به شرایط آب و هوایی و محدود بودن فعالیت های کشاورزی و دامپروری در استان یزد، سایر فعالیتهای انتقالی و افزون بر همه فعالیت در رشته های مختلف صنایع دستی در آن استان رشد کرده است. نساجی سنتی، هتل اطلس یزد سفال و سرامیک سازی، زیلو بافی قالیبافی و ساخت مصنوعات مختلف فلزی از جمله صنایع دستی رایج در استان یزد است.

شرایط خاص مناطق حاشیه کویر نظیر میزان اندک باران حرکت ماسه های روان، پدیده کویرزایی مراتع فقیر کمبود منابع تأمین آب موجب شده تا ۲۸ درصد وسعت هتل رویای قدیم یزد استان یزد فاقد بهره دهی اقتصادی باشد. مهمترین مناطق کشاورزی استان دشتهای یزد، اردکان، بهادران، بهاباد، هرات، مروت، چاهک و ابرکوه است. محصولات کشاورزی استان شامل انار، پسته، بادام، غلات، آفتابگردان، انگور، پنبه، چغندرقند و کنجد است. استان یزد به لحاظ زمین شناختی دارای ذخایر بسیار هتل جهانگردی یزد عظیم معدنی است. معادن مهم این استان مانند آهن چغارت، مرمر بورق، ماسه سنگ متکسانه، سرب کوتک نقشی مهم و سازنده در تحولات اقتصادی و عمرانی استان داشته است .

آب و هوای استان یزد به علت قرار داشتن بر روی کمربند خشک جهانی دارای زمستانهای سرد و نسبتاً مرطوب و تابستانهای گرم و طولانی و خشک است. بر اساس هتل کاروان یزد سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۷۵، جمعیت استان ۷۵۰۷۶۹ نفر بوده که از این تعداد ۷۵/۱۵ درصد جمعیت شهری و ۲۴/۸۵ درصد جمعیت روستایی را تشکیل داده اند. یزد به معنی پاک و مقدس است و شهر یزد نیز به مفهوم شهر خدا و سرزمین مقدس است. به لحاظ شرایط اقلیمی هتل خوان دوحد یزد استان یزد وضعیت کشاورزی در این استان مطلوب نیست و امکان بهره برداری از آب های سطحی در کشاورزی بسیار کم است.

موقعیت جغرافیایی استان یزد استان یزد در مرکز ایران در قلمرو سلسله جبال مرکزی ایران بین عرض های غرافیایی ۲۹ درجه و ۴۸ دقیقه تا ۳۳ درجه و ۳۰ دقیقه شمالی و هتل کوروش یزد طول جغرافیایی ۵۲ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۵۶ درجه و۳۰ دقیقه شرقی از نصف النهار مبدأ قرار گرفته است. استان یزد از شمال و غرب به استان اصفهان از شمال شرقی به استان خراسان از جنوب غربی به استان فارس و از جنوب شرقی هتل ادیب الممالک یزد به استان کرمان محدود می شود. استان یزد در حدود ۷۲۱۵۶ کیلومتر مربع وسعت داشته و تقریباً ۴/۳۷ درصد از وسعت کلی ایران را در بر می گیرد.

شیخ فخرالدین احمد و برادرش محمد از مردم اسفنجرد به پیشه شومالی مشغول بوده اند که به علت ظلم و ستم موجود، از موطن خود هجرت کردند و به یزد آمدند هتل لاله یزد و در محله ای که فهادان نام داشت، سکونت گزیدند. این محله یادگاری بوده است از عهد سلطان قطب الدین ابن عزیز الدین لنگر که از اتابکان یزد بود و به نگهداری یوز علاقه ای وافر داشت. مقبره شیخ زین العابدین علی خاموشی این مقبره در روستای ندوشن در ۳۵ کیلومتری یزد، قرار دارد. شیخ علی از عرفا و صوفیه بود که به شهادت رسید و هتل خاتم یزد مزارش زیارتگاه و محل نذورات است، و مردم به آن احترام بسیار می گذارند. بنای آن خشتی و گلی و عاری از کاشی، گچ کاری و سایر مواد است.

شیخ مهم ترین مزار مورد احترام مردم استان، آرامگاه امامزاده محمد بن علی بن عبیدالله بن احمد بن علی الغرینی بن جعفر صادق عتیق است که به امامزاده جعفر هتل ارگ جدید یزد موسوم است. این بقعه متبرکه در شهر یزد واقع شده است. بقعه دوازده امام دوازده امام، گنبدی تنها است، مانده از سال ۴۲۹ هجری که نزدیک حسینیه محله فهادان قرار دارد. این بقعه قدیمی ترین بنای موجود در  یزد است که به دلیل سبک بنا و نقش و نگار و کتیبه کوفی رنگی اش از ارزش ویژه ای برخوردار است. هتل پارسیان یزد بقعه شیخ احمد فهادان بنایی که در محله فهادان به نام شیخ احمد فهادان معروف شده، بقایای خانقاه، مسجد و بقعه ای است که به شیخ احمد اسفنجردی مشهور است و به  احمد فهادان تعلق دارد.

مسجد جامع کبیر درخشان ترین بنای شهر یزد مسجد جامع آن است. بنایی قدیمی و بسیار فاخر که مجموعه ای است که از درخشندگی کاشی ها و بلندی منارها، زیبایی هتل زنبق یزد گچ کاری، گشادی صحن، خوابیدگی گنبد و بالاخره شبستان زمستانی وسیع آن که هر یک عنصر و عاملی از بزرگی، زیبایی و هنرمندی این یادگار ارجمند و هزار ساله یزد است. مسجد میر چخماق (امیر چخماق) مسجد میرچخماق که در تاریخ های یزد به نام مسجد جامع نو نیز خوانده شده است، در دوره صفویه هتل تهرانی یزد به همت امیر جلال الدین چخماق شاهی حاکم یزد، از امرا و سرداران تیموری و مقرب درگاه شاهرخ و زن اوستی (بی بی) فاطمه خاتون احداث شده است.

آتش ورهرام ( بهرام ) یزد این عمارت به همت زردشتیان یزد و پارسیان هند در سال ۱۳۱۳ خورشیدی تحت نظارت سرپرستی آقای ارباب جمشید امانت بنا شد. در  هتل فهادان یزد مورد قدمت تاریخی آتش این آتشکده، گویند که نزدیک ۱۵۱۵ سال پیش این آتش از آتشکده ناهید پارس به روستای هفتادر (نزدیک عقدا) منتقل شد و از آنجا به ترک آباد در اردکان نقل مکان کرد، و پس از ۳۰ سال نگهداری در غار اسکفت یزدان آن را در سال ۱۳۲۵ خورشیدی به شهر یزد آوردند و در خانه  هتل داد یزد  دستور بزرگ شهر، در محله دستوران جای داده شد و از آنجا به گمنبار خانه و محل کنونی این آتشی، خیابان آیت الله کاشانی ، کوچه آتشکده انتقال یافت.

باغ دولت یکی از باغ های معروف ایرانی است که در زمان محمد تقی خان (دوره زندیه) طراحی و ساخته شد. باغ دولت مجموعه ای از ساختمان های متفاوت است که محل اقامت (خان) حاکم وقت و دستگاه حکومتی وی بوده است. جالب ترین بنای مجموعه را عمارت هتل مهر یزد هشتی و بادگیر تشکیل می دهد که تلفیق جریان هوا و آب به زیباترین شکل صورت گرفته است. کاربندی بسیار ظریف سقف هشتی اثر استاد علی اکبر خرمی (استاد حاج علی اکبر آخونه) معمار میراث فرهنگی است که با سیم گل و دم گیری گچی به طرزی بسیار استادانه اجرا شده است. بادگیر باغ دولت آباد  هتل ملک التجار یزد  با ۳۳ متر بلندی از سطح زمین، شاهکار مهندسی و نشانه نبوغ و توانمندی فکر و دست معماران یزدی است.

این خانه را جد ملک التجار موسوم به حاج علی عسگر شیرازی ساخته است و چهار نسل به طور متوالی در آن زندگی کرده اند. نقاشی اتاق های این خانه کار یک نقاش شیرازی است که از حیث اسلوب کاملاً با نقاشی های عمارت نارنجستان شیراز همسان است. مدرسه خان محمد تقی خان بن میرزا محمد باقر بافقی که به خان بزرگ شهرت داشت و سرسلسله خاندان مشهور به «خوانین» یزد بوده است، در سال ۱۱۲۹ متولد شد. وی پس از به حکومت رسیدن، تأسیسات عمومی و خیریه مهم مانند باغ دولت، هتل صفائیه یزد میدان خان، قیصریه، مدرسه خان و جنت آباد را احداث کرد. از حصار شهر یزد ایجاد کرد. این بنا مرکب از دو مدرسه بزرگ و کوچک است. مدرسه کوچک را محمد تقی خان و مدرسه بزرگ را که طرف غرب و متصل به اولی است، علینقی خان پسر محمد تقی خان بنا کرده است.مدرسه شهاب الدین قاسم طراز شاه ابوالقاسم از محله های قدیم یزد است، که از اسم شهاب الدین قاسم طراز، بانی مدرسه در قرن هشتم هتل مشیر الممالک یزد هجری گرفته شده است. از آثار قدیم این مدرسه معروف، تنها سر در شمالی آن باقی بوده و جای قبلی مدرسه، یک مسجد جدید ساخته شده است. این بنا دارای شش کتیبه است.

خانه در سال ۱۲۸۶ قمری ساخته شد. مالک آن حاجی محمد ابراهیم لاری بوده است. سابقاً به عنوان خانقاه نعمت الهی از آن استفاده می شد. درها، پنجره ها، ارسی ها و اتاق های آینه کاری و نقاشی شده آن یکی از نمونه های زیبا و عالی خانه های اعیانی قرن سیزدهم هتل های یزد است. خانه حاج کاظم رسوليان این خانه که بیش از یک قرن از عمر آن می گذرد، در محله سهل بن علی یزد واقع شده و شامل دو بخش متمایز به صورت بیرونی و اندرونی است. این خانه که یکی از خانه های ارزشمند یزدی است، در سال ۱۳۶۸ به صورت وقف در اختیار دانشگاه یزد قرار گرفت و پس از مرمت، به عنوان هسته اولیه دانشکده معماری و شهر سازی حیات نوین خود را آغاز کرد. خانه ملک التجار این خانه نمونه در حدود یک صد هتل یزد و بیست سال قبلی در یکی از بازارهای مهم شهر ساخته شده و متعلق به ملک التجار (متوفی به سال ۱۳۳۳ خورشیدی) است.

مسجد جامع عباسی (مسجد شاه) ساختمان مسجد جامع عباسی و درضلع جنوبی میدان تاریخی اصفهان در سال ۱۰۲۰ هجری قمری به فرمان شاه عباس اول در بیست و چهارمین سال سلطنت وی شروع شد. کتیبه سردر مسجد به خط ثلث " علیرضا عباسی" در سال ۱۰۲۵ نگاشته شده و حاکی از آن است که شاه عباس این مسجد جامع را از مالی خالص خود بنا کرده وثواب آن را به روح جد اعظم خود " شاه طهماسب " اهدا نموده است. هتل همام اصفهان در ذیل این کتیبه کتیبه دیگری است که از استاد علی اکبر اصفهانی ( مهندسی معمار مسجد ) تجلیل شده است . مسجد شیخ لطف الله این مسجد بی نظیر شاهکار دیگری از هنر معماری و کاشی کاری قرن یازدهم هجری قمری است که به فرمان شاه عباس اول در مدت ۱۸ سال ساخته شده است. ساخت سردر معرق آن در سال ۱۰۱۱ هـ. ق اتمام یافت و ساختمان تزئینات آن در سال ۱۰۲۸ هجری قمری به اتمام رسیده است. کتیبه سردر آن به خط کمپ متین آباد ثلث علیرضا عباسی و به تاریخ سال ۱۰۱۲ هجری قمری است معمار و بنای مسجد " استاد محمدرضا اصفهانی " است که نام او در داخل محراب زیبای مسجد در لوحه کوچکی ذکر شدهاست.